Co to jest piaskowanie stali?
Piaskowanie (obróbka strumieniowo-ścierna, ang. abrasive blasting) to proces przygotowania powierzchni stalowej poprzez uderzanie cząstkami ścierniwa pod wysokim ciśnieniem sprężonego powietrza lub przy użyciu wirnika (śrutownice).
Cele piaskowania:
- Usunięcie zgorzeliny walcowniczej (mill scale)
- Usunięcie rdzy i produktów korozji
- Usunięcie starych powłok malarskich
- Utworzenie profilu kotwiczącego dla nowej powłoki
- Zwiększenie przyczepności systemu malarskiego
Prawidłowe przygotowanie powierzchni odpowiada za 70-80% trwałości systemu malarskiego. Nawet najlepsza farba nie utrzyma się na źle przygotowanym podłożu!
Stopnie czystości SA 1-3 (ISO 8501-1)
Norma ISO 8501-1 definiuje cztery stopnie czystości powierzchni stali po obróbce strumieniowo-ściernej:
Lekkie piaskowanie
Usuwa luźną rdzę, zgorzelinę i powłoki. Pozostają mocno przylegające zanieczyszczenia.
Dokładne piaskowanie
Widoczne tylko cienie, smugi lub lekkie przebarwienia. ~66% czystego metalu.
Bardzo dokładne
Standard przemysłowy! Tylko lekkie cienie. ~95% czystego metalu.
Do czystego metalu
100% czysty metal. Jednolity, metaliczny kolor. Wymagane dla offshore.
Porównanie wizualne
| Stopień | Opis wizualny | % czystego metalu | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| SA 1 | Widoczna rdza i zgorzelina | ~33% | Naprawy, łagodne środowiska |
| SA 2 | Cienie i smugi | ~66% | Alkidy, C1-C3 |
| SA 2½ | Lekkie cienie, jednolity kolor | ~95% | Epoksydy, cynki, C3-C5 |
| SA 3 | Idealnie czysty, metaliczny | 100% | Cynk silikatowy, offshore |
NORSOK M-501 wymaga minimum SA 2½ dla wszystkich systemów. Dla gruntów etyl-cynko-silikatowych często wymagane jest SA 3. Zawsze sprawdzaj kartę techniczną farby!
Rodzaje ścierniw
Wybór ścierniwa wpływa na profil kotwiczący, wydajność i koszty procesu:
| Ścierniwo | Twardość | Profil | Użycie | Koszt |
|---|---|---|---|---|
| Śrut staliwny | 40-65 HRC | Okrągły, gładki | Wielokrotne (śrutownice) | 💰💰💰 (ale wielokrotne) |
| Grys staliwny | 56-65 HRC | Ostry, agresywny | Wielokrotne | 💰💰💰 |
| Elektrokorund | 9 Mohs | Bardzo ostry | Wielokrotne | 💰💰💰💰 |
| Garnet (granat) | 7-8 Mohs | Ostry | 1-3 razy | 💰💰 |
| Żużel miedziany | 6-7 Mohs | Średni | Jednorazowe | 💰 |
| Piasek kwarcowy | 7 Mohs | Średni | Jednorazowe | 💰 (ZAKAZANY!) |
Piasek kwarcowy jest zakazany w UE od 1966 roku ze względu na pylicę krzemową. Termin "piaskowanie" pozostał, ale używane są inne ścierniwa. Stosowanie piasku kwarcowego grozi karą i śmiertelną chorobą płuc!
Profil kotwiczący (chropowatość)
Profil kotwiczący (anchor profile) to chropowatość powierzchni po piaskowaniu, mierzona jako Rz (średnia wysokość profilu) lub Ry (maksymalna głębokość). Zapewnia mechaniczną przyczepność farby.
Wymagany profil dla różnych farb
| Typ farby | Profil Rz | Ścierniwo |
|---|---|---|
| Alkidowe | 25-50 μm | Garnet drobny, żużel |
| Epoksydowe | 40-70 μm | Grys staliwny G40, garnet |
| Epoksydowo-cynkowe | 50-85 μm | Grys G25-G40 |
| Etyl-cynko-silikatowe | 50-100 μm | Grys G25, elektrokorund |
Profil kotwiczący powinien wynosić 25-30% nominalnej grubości pierwszej warstwy farby. Dla gruntu 80 μm – profil 20-24 μm. Zbyt głęboki profil = wierzchołki przebijają przez farbę!
Parametry procesu piaskowania
Ciśnienie powietrza
- Typowe: 6-7 bar (0.6-0.7 MPa)
- Minimum efektywne: 5 bar
- Wysokie (offshore): 7-8 bar
Wydajność sprężarki
| Dysza | Wydajność min. | Zastosowanie |
|---|---|---|
| 6 mm | 3.5 m³/min | Prace drobne, detale |
| 8 mm | 6.5 m³/min | Standard przemysłowy |
| 10 mm | 10 m³/min | Duże powierzchnie |
| 12 mm | 15 m³/min | Stocznie, offshore |
Warunki klimatyczne
- Temperatura podłoża: min. 3°C powyżej punktu rosy
- Wilgotność względna: max. 85%
- Czas do malowania: max. 4h (zależy od wilgotności)
Zostań certyfikowanym piaskarzem
Kurs Malarz-Piaskarz w GTR Engineering – 11 dni szkolenia praktycznego z certyfikatem NORSOK M-501.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
SA 2½ to stopień czystości "bardzo dokładne piaskowanie" wg ISO 8501-1. Powierzchnia ma jednolity, metaliczny kolor z tylko lekkimi cieniami. To minimum dla epoksydów i gruntów cynkowych.
Dla gruntów epoksydowo-cynkowych: 50-85 μm (Rz). Dla etyl-cynko-silikatowych: 50-100 μm. Używaj grysu staliwnego G25-G40 lub elektrokorundu.
NIE! Piasek kwarcowy jest zakazany w UE ze względu na pylicę krzemową (śmiertelna choroba). Używaj bezpiecznych ścierniw: garnet, żużel miedziany, śrut/grys staliwny, elektrokorund.